差别
这里会显示出您选择的修订版和当前版本之间的差别。
| 后一修订版 | 前一修订版 | ||
| 弹性力学:应变分析 [2025/12/04 13:59] – 创建 张叶安 | 弹性力学:应变分析 [2025/12/05 13:12] (当前版本) – [3. 第二组方程的证明(空间混合协调)] 张叶安 | ||
|---|---|---|---|
| 行 1: | 行 1: | ||
| - | 1 | + | ====== 弹性力学:应变与几何方程 ====== |
| + | |||
| + | 本页面主要阐述弹性力学中关于物体变形的描述,包括位移、应变的概念、几何方程、变形协调方程以及主应变理论。 | ||
| + | |||
| + | ===== 1. 物体的变形与位移 ===== | ||
| + | |||
| + | 在弹性力学中,物体的变形通过空间中点的**位移 (Displacement)** 来描述。 | ||
| + | 假设空间中一点 $P(x, y, z)$ 变形后移动到 $P' | ||
| + | |||
| + | * $x$ 方向位移:$u = u(x, y, z)$ | ||
| + | * $y$ 方向位移:$v = v(x, y, z)$ | ||
| + | * $z$ 方向位移:$w = w(x, y, z)$ | ||
| + | |||
| + | **小变形假设 (Small Deformation Theory):** | ||
| + | 在工程弹性力学中,通常假设变形极其微小,即位移的导数(变形梯度)远小于1。这允许我们忽略高阶微量,线性化几何方程。 | ||
| + | |||
| + | ===== 2. 应变的概念 (Strain) ===== | ||
| + | |||
| + | 应变用于描述变形的剧烈程度(相对变形)。 | ||
| + | |||
| + | ^ 类型 ^ 符号 ^ 定义 ^ 物理意义 ^ 正负号约定 ^ | ||
| + | | **正应变** (Normal Strain) | $\varepsilon$ | 微元线段长度的变化率 | 描述微元的**伸缩**变形 | 拉伸为正 (+),压缩为负 (-) | | ||
| + | | **切应变** (Shear Strain) | $\gamma$ | 两微元线段夹角的改变量 | 描述微元的**畸变**(形状改变) | 夹角减小为正 (+),夹角增大为负 (-) | | ||
| + | |||
| + | ===== 3. 几何方程 (Geometric Equations) ===== | ||
| + | |||
| + | 几何方程建立了**位移**与**应变**之间的微分关系。 | ||
| + | |||
| + | ==== 3.1 二维情况 ==== | ||
| + | |||
| + | * | ||
| + | $$ \varepsilon_x = \frac{\partial u}{\partial x} $$ | ||
| + | $$ \varepsilon_y = \frac{\partial v}{\partial y} $$ | ||
| + | |||
| + | * | ||
| + | $$ \gamma_{xy} = \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} $$ | ||
| + | |||
| + | ==== 3.2 三维情况 ==== | ||
| + | |||
| + | 在三维空间中,共有6个应变分量: | ||
| + | |||
| + | $$ | ||
| + | \begin{cases} | ||
| + | \varepsilon_x = \frac{\partial u}{\partial x}, \quad \varepsilon_y = \frac{\partial v}{\partial y}, \quad \varepsilon_z = \frac{\partial w}{\partial z} \\ | ||
| + | \gamma_{yz} = \frac{\partial w}{\partial y} + \frac{\partial v}{\partial z} \\ | ||
| + | \gamma_{xz} = \frac{\partial u}{\partial z} + \frac{\partial w}{\partial x} \\ | ||
| + | \gamma_{xy} = \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} | ||
| + | \end{cases} | ||
| + | $$ | ||
| + | |||
| + | ===== 4. 应变张量 (Strain Tensor) ===== | ||
| + | |||
| + | 为了便于数学处理(如坐标变换),引入张量记法。 | ||
| + | |||
| + | **注意:** 张量剪应变 ($\varepsilon_{ij}$) 与工程剪应变 ($\gamma_{ij}$) 存在系数 $\frac{1}{2}$ 的差异。 | ||
| + | |||
| + | $$ \varepsilon_{ij} = \frac{1}{2} (u_{i,j} + u_{j,i}) $$ | ||
| + | |||
| + | 即: | ||
| + | $$ \varepsilon_{xy} = \frac{1}{2} \gamma_{xy}, | ||
| + | |||
| + | 应变张量矩阵表示如下: | ||
| + | |||
| + | $$ | ||
| + | \varepsilon_{ij} = | ||
| + | \begin{bmatrix} | ||
| + | \varepsilon_x & \varepsilon_{xy} & \varepsilon_{xz} \\ | ||
| + | \varepsilon_{yx} & \varepsilon_y & \varepsilon_{yz} \\ | ||
| + | \varepsilon_{zx} & \varepsilon_{zy} & \varepsilon_z | ||
| + | \end{bmatrix} | ||
| + | = | ||
| + | \begin{bmatrix} | ||
| + | \varepsilon_x & \frac{1}{2}\gamma_{xy} & \frac{1}{2}\gamma_{xz} \\ | ||
| + | \frac{1}{2}\gamma_{yx} & \varepsilon_y & \frac{1}{2}\gamma_{yz} \\ | ||
| + | \frac{1}{2}\gamma_{zx} & \frac{1}{2}\gamma_{zy} & \varepsilon_z | ||
| + | \end{bmatrix} | ||
| + | $$ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | **易错点提示:** 在使用张量运算公式(如主应变计算、坐标变换)时,切应力项必须使用 $\frac{1}{2}\gamma$;而在物理概念和胡克定律的某些形式中,常直接使用 $\gamma$。 | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ===== 5. 变形协调方程 (Compatibility Equations) ===== | ||
| + | |||
| + | **背景:** | ||
| + | 我们有3个位移分量 ($u, v, w$),却导出了6个应变分量。这说明6个应变分量不是独立的。为了保证变形后的物体仍然是连续的(没有撕裂或重叠),应变分量必须满足一定的约束条件,即**圣维南 (Saint-Venant) 变形协调方程**。 | ||
| + | |||
| + | **方程组 (6个):** | ||
| + | |||
| + | 1. **涉及正应变与切应变的二阶导数关系:** | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial x^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{xy}}{\partial x \partial y} $$ | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial z^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial y^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{yz}}{\partial y \partial z} $$ | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial z^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{zx}}{\partial z \partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | 2. **涉及混合导数关系:** | ||
| + | $$ 2\frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y \partial z} = \frac{\partial}{\partial x} (-\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} + \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z}) $$ | ||
| + | $$ 2\frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial x \partial z} = \frac{\partial}{\partial y} (\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} - \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} + \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z}) $$ | ||
| + | $$ 2\frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial z} (\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} - \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z}) $$ | ||
| + | |||
| + | 变形协调方程(Compatibility Equations)是弹性力学中保证位移单值连续性的重要方程。以下是利用几何方程消去位移分量,从而导出应变协调方程的详细证明过程。 | ||
| + | |||
| + | ==== 5.1. 预备知识:几何方程 ==== | ||
| + | |||
| + | 证明的起点是柯西几何方程(应变-位移关系)。我们需要利用微分运算,从这 3 个位移分量定义的 6 个应变分量中,消去位移 $u, v, w$。 | ||
| + | |||
| + | **正应变定义:** | ||
| + | $$ \varepsilon_x = \frac{\partial u}{\partial x}, \quad \varepsilon_y = \frac{\partial v}{\partial y}, \quad \varepsilon_z = \frac{\partial w}{\partial z} $$ | ||
| + | |||
| + | **工程切应变定义:** | ||
| + | $$ \gamma_{xy} = \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y}, \quad \gamma_{yz} = \frac{\partial w}{\partial y} + \frac{\partial v}{\partial z}, \quad \gamma_{zx} = \frac{\partial u}{\partial z} + \frac{\partial w}{\partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | **关键数学性质:** 证明过程中利用了混合偏导数与求导顺序无关的性质(假设位移函数连续且二阶可导),即: | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} = \frac{\partial^2 f}{\partial y \partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ==== 5.2. 第一组方程的证明(平面内协调) ==== | ||
| + | |||
| + | 这组方程主要联系平面内的正应变与切应变。我们以 $xOy$ 平面为例进行推导。 | ||
| + | |||
| + | === 5.2.1 推导过程 === | ||
| + | |||
| + | 1. **对 $\varepsilon_x$ 关于 $y$ 求两次偏导:** | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y^2} = \frac{\partial^2}{\partial y^2} \left( \frac{\partial u}{\partial x} \right) = \frac{\partial^3 u}{\partial x \partial y^2} \quad \dots (1) $$ | ||
| + | |||
| + | 2. **对 $\varepsilon_y$ 关于 $x$ 求两次偏导:** | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial x^2} = \frac{\partial^2}{\partial x^2} \left( \frac{\partial v}{\partial y} \right) = \frac{\partial^3 v}{\partial y \partial x^2} \quad \dots (2) $$ | ||
| + | |||
| + | 3. **对 $\gamma_{xy}$ 关于 $x$ 和 $y$ 各求一次偏导:** | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial^2 \gamma_{xy}}{\partial x \partial y} = \frac{\partial^2}{\partial x \partial y} \left( \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} \right) = \frac{\partial^3 v}{\partial y \partial x^2} + \frac{\partial^3 u}{\partial x \partial y^2} \quad \dots (3) $$ | ||
| + | |||
| + | 4. **联立方程:** | ||
| + | |||
| + | 观察 (1)、(2)、(3) 式右端,显然有 (1) + (2) = (3)。 | ||
| + | |||
| + | === 5.2.2 结论 === | ||
| + | |||
| + | 即得第一个协调方程: | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial x^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{xy}}{\partial x \partial y} $$ | ||
| + | |||
| + | 利用轮换下标法($x \to y \to z \to x$),可直接写出另外两个方程: | ||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial z^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial y^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{yz}}{\partial y \partial z} $$ | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial z^2} = \frac{\partial^2 \gamma_{zx}}{\partial z \partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | ==== 5.3. 第二组方程的证明(空间混合协调) ==== | ||
| + | |||
| + | 这组方程联系一个正应变和三个切应变。我们以 $\varepsilon_x$ 为例进行推导。 | ||
| + | |||
| + | === 5.3.1 构造目标项 === | ||
| + | |||
| + | 首先,对 $\varepsilon_x$ 关于 $y$ 和 $z$ 求混合偏导,并乘以 2(为了凑系数): | ||
| + | $$ 2 \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y \partial z} = 2 \frac{\partial^2}{\partial y \partial z} \left( \frac{\partial u}{\partial x} \right) = 2 \frac{\partial^3 u}{\partial x \partial y \partial z} \quad \dots (4) $$ | ||
| + | |||
| + | === 5.3.2 构造切应变组合 === | ||
| + | |||
| + | 我们需要寻找切应变的某种导数组合,使其结果等于 (4) 式。考察以下三项导数: | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} = \frac{\partial^2 v}{\partial x \partial z} + \frac{\partial^2 u}{\partial y \partial z} $$ | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} = \frac{\partial^2 u}{\partial z \partial y} + \frac{\partial^2 w}{\partial x \partial y} $$ | ||
| + | |||
| + | $$ -\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} = -\frac{\partial^2 w}{\partial y \partial x} - \frac{\partial^2 v}{\partial z \partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | === 5.3.3 组合与消元 === | ||
| + | |||
| + | 将上述三式相加: | ||
| + | $$ \text{左边} = \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} - \frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} $$ | ||
| + | |||
| + | $$ \text{右边} = \left( \frac{\partial^2 u}{\partial y \partial z} + \frac{\partial^2 u}{\partial z \partial y} \right) + \underbrace{\left( \frac{\partial^2 v}{\partial x \partial z} - \frac{\partial^2 v}{\partial z \partial x} \right)}_{0} + \underbrace{\left( \frac{\partial^2 w}{\partial x \partial y} - \frac{\partial^2 w}{\partial y \partial x} \right)}_{0} $$ | ||
| + | |||
| + | 由于混合偏导数相等,含 $v$ 和 $w$ 的项相互抵消,只剩下 $u$ 的项: | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} - \frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} = 2 \frac{\partial^2 u}{\partial y \partial z} $$ | ||
| + | |||
| + | === 3.4 最终求导 === | ||
| + | |||
| + | 对上式两边同时关于 $x$ 求导: | ||
| + | |||
| + | $$ \frac{\partial}{\partial x} \left( -\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} + \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} \right) = 2 \frac{\partial^3 u}{\partial x \partial y \partial z} $$ | ||
| + | |||
| + | 对比 (4) 式,得证: | ||
| + | |||
| + | $$ 2 \frac{\partial^2 \varepsilon_x}{\partial y \partial z} = \frac{\partial}{\partial x} \left( -\frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} + \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} \right) $$ | ||
| + | |||
| + | 利用轮换下标法,可得另外两个方程: | ||
| + | |||
| + | $$ 2 \frac{\partial^2 \varepsilon_y}{\partial x \partial z} = \frac{\partial}{\partial y} \left( \frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} - \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} + \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} \right) $$ | ||
| + | |||
| + | $$ 2 \frac{\partial^2 \varepsilon_z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial z} \left( \frac{\partial \gamma_{yz}}{\partial x} + \frac{\partial \gamma_{zx}}{\partial y} - \frac{\partial \gamma_{xy}}{\partial z} \right) $$ | ||
| + | |||
| + | ==== 4. 总结 ==== | ||
| + | |||
| + | 至此,6 个变形协调方程全部得证。 | ||
| + | |||
| + | ^ 组别 ^ 方程特点 ^ 物理意义 ^ | ||
| + | | **第一组** | 涉及 2 个正应变,1 个切应变 | 保证平面内的变形连续性 | | ||
| + | | **第二组** | 涉及 1 个正应变,3 个切应变 | 保证空间层面的剪切变形协调 | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | 在单连通域内,满足这 6 个方程是应变分量能够积分为连续位移场的**充分必要条件**。 | ||
| + | |||
| + | ==== 扩展:张量表示法(供参考) ==== | ||
| + | |||
| + | 如果使用张量记法,上述 6 个方程可以紧凑地写为一个方程(圣维南张量方程): | ||
| + | |||
| + | $$ \epsilon_{ij, | ||
| + | |||
| + | 或者使用置换符号(Levi-Civita symbol)表示为旋度的旋度为零: | ||
| + | $$ \nabla \times \boldsymbol{\varepsilon} \times \nabla = \mathbf{0} \quad \text{或} \quad e_{imp} e_{jnq} \varepsilon_{ij, | ||
| + | |||
| + | ===== 6. 主应变 (Principal Strains) ===== | ||
| + | |||
| + | 类似于主应力,对于任意一点的应变状态,总存在三个相互垂直的方向,在这些方向上**切应变为零**,只有正应变。这些正应变称为**主应变**,分别记为 $\varepsilon_1, | ||
| + | |||
| + | ==== 6.1 特征方程与应变不变量 ==== | ||
| + | |||
| + | 主应变是以下三次方程(特征方程)的根: | ||
| + | |||
| + | $$ \varepsilon^3 - I_1 \varepsilon^2 + I_2 \varepsilon - I_3 = 0 $$ | ||
| + | |||
| + | 其中 $I_1, I_2, I_3$ 为**应变不变量**(无论坐标系如何旋转,这些值不变): | ||
| + | |||
| + | * | ||
| + | $$ I_1 = \varepsilon_x + \varepsilon_y + \varepsilon_z $$ | ||
| + | * | ||
| + | $$ I_2 = \varepsilon_x \varepsilon_y + \varepsilon_y \varepsilon_z + \varepsilon_z \varepsilon_x - (\varepsilon_{xy}^2 + \varepsilon_{yz}^2 + \varepsilon_{zx}^2) $$ | ||
| + | * | ||
| + | $$ I_3 = \det(\varepsilon_{ij}) $$ | ||
| + | |||
| + | ==== 6.2 极值切应变 ==== | ||
| + | |||
| + | 最大切应变发生在与主应变方向成 $45^\circ$ 的面上: | ||
| + | |||
| + | $$ \gamma_{max} = \pm (\varepsilon_1 - \varepsilon_3) $$ | ||
| + | |||
| + | ===== 7. 应变莫尔圆 (Mohr' | ||
| + | |||
| + | 应变状态也可以用图解法表示,即应变莫尔圆。 | ||
| + | 其构造方法与应力莫尔圆类似,但需注意坐标轴的定义: | ||
| + | |||
| + | * | ||
| + | * | ||
| + | |||
| + | |||
| + | **记忆口诀:** 应力圆用 $\tau$,应变圆用 $\gamma/ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||