差别
这里会显示出您选择的修订版和当前版本之间的差别。
| 后一修订版 | 前一修订版 | ||
| 工程数学:复变函数的积分 [2026/02/21 14:57] – 创建 张叶安 | 工程数学:复变函数的积分 [2026/02/21 15:18] (当前版本) – [3.6 习题] 张叶安 | ||
|---|---|---|---|
| 行 1: | 行 1: | ||
| - | ====== 第二章 解析函数 ====== | + | ====== 第三章 复变函数的积分 |
| - | 本章介绍复变函数的导数概念,研究解析函数的性质,包括柯西-黎曼条件、调和函数以及初等复变函数。 | + | 本章介绍复变函数的积分理论,包括复积分的定义、柯西积分定理和柯西积分公式,这是复变函数理论的核心内容。 |
| - | ===== 2.1 复变函数的导数 | + | ===== 3.1 复积分的定义 |
| - | ==== 2.1.1 导数的定义 | + | ==== 3.1.1 有向曲线 |
| - | **定义 | + | **定义 |
| - | 设函数 | + | 设 $C$ 为复平面上一条光滑或分段光滑的曲线,若指定 |
| - | $$f' | + | |
| - | 存在且有限,则称 $f(z)$ 在 $z_0$ 处**可导**(或可微),该极限值称为 $f(z)$ 在 $z_0$ 处的**导数**。 | + | |
| + | | ||
| + | * **反向曲线**:$-C$ 表示与 $C$ 方向相反的曲线 | ||
| - | 等价地,令 $\Delta z = z - z_0$,则: | + | ==== 3.1.2 复积分的定义 ==== |
| - | $$f' | + | |
| - | ==== 2.1.2 可导与连续的关系 ==== | + | **定义 3.2**(复积分) |
| + | 设 $C$ 为复平面上以 $z_0$ 为起点、$Z$ 为终点的有向光滑曲线,$f(z)$ 在 $C$ 上有定义。将 $C$ 任意分割为 $n$ 段,分点为: | ||
| + | $$z_0, z_1, z_2, \ldots, z_{n-1}, z_n = Z$$ | ||
| - | **定理 2.1** | + | 在每个弧段 $\widehat{z_{k-1}z_k}$ 上任取一点 |
| - | 若 $f(z)$ 在 $z_0$ 处可导,则 $f(z)$ 在 $z_0$ 处连续。 | + | $$S_n = \sum_{k=1}^{n}f(\zeta_k)(z_k - z_{k-1}) = \sum_{k=1}^{n}f(\zeta_k)\Delta z_k$$ |
| - | **证明**:由可导的定义,存在有限极限 $f'(z_0)$,于是: | + | 令 $\lambda = \max_{1 \leq k \leq n}|\Delta z_k|$,若当 $\lambda \to 0$ 时,$S_n$ 的极限存在且与分割方式及 $\zeta_k$ 的取法无关,则称该极限为 $f(z)$ 沿 $C$ 的**复积分**,记作: |
| - | $$\lim_{z \to z_0}[f(z) - f(z_0)] | + | $$\int_C f(z)dz = \lim_{\lambda |
| - | 即 $\lim_{z \to z_0}f(z) | + | ==== 3.1.3 复积分与实积分的关系 ==== |
| - | **注意**:连续不一定可导,这与实函数情况相同。复变函数中不可导的情况更加普遍。 | + | 设 $f(z) = u(x,y) + iv(x,y)$,$z = x + iy$,$dz = dx + idy$,则: |
| + | $$\int_C f(z)dz = \int_C (u + iv)(dx + idy) = \int_C udx - vdy + i\int_C vdx + udy$$ | ||
| - | **例2.1** 证明 $f(z) = \bar{z}$ 在复平面上处处连续但处处不可导。 | + | 这是两个实曲线积分的组合。 |
| - | **证明**:连续性显然。考虑导数: | + | 若曲线 $C$ 的参数方程为 $z(t) = x(t) + iy(t)$,$t \in [a, b]$,则: |
| - | $$\frac{f(z + \Delta z) - f(z)}{\Delta | + | $$\int_C f(z)dz = \int_a^b |
| - | 令 $\Delta z = \Delta x + i\Delta y$: | + | ==== 3.1.4 复积分的基本性质 ==== |
| - | * 当 $\Delta z$ 沿实轴趋于0($\Delta y = 0$,$\Delta x \to 0$):极限为 $1$ | + | |
| - | * 当 $\Delta z$ 沿虚轴趋于0($\Delta x = 0$,$\Delta y \to 0$):极限为 $-1$ | + | |
| - | 由于沿不同路径极限不同,故极限不存在,$f(z) = \bar{z}$ 处处不可导。 | + | * **线性性**:$\int_C[\alpha f(z) + \beta g(z)]dz = \alpha\int_C f(z)dz + \beta\int_C g(z)dz$ |
| + | * **方向性**:$\int_{-C} f(z)dz = -\int_C f(z)dz$ | ||
| + | * **可加性**:若 $C = C_1 + C_2$,则 $\int_C | ||
| + | * **估值不等式**:若 $|f(z)| \leq M$ 在 $C$ 上成立,$L$ 为 $C$ 的长度,则: | ||
| + | $$\left|\int_C f(z)dz\right| \leq \int_C |f(z)||dz| \leq ML$$ | ||
| - | ==== 2.1.3 求导法则 ==== | + | **例3.1** 计算 $\int_C z dz$,其中 $C$ 为从原点到点 $1+i$ 的直线段。 |
| - | 复变函数的求导法则与实函数类似: | + | **解**:参数化 $C$:$z(t) = t + it = t(1+i)$,$t \in [0, 1]$。 |
| - | * $(c)' | + | $z'(t) = 1+i$ |
| - | * $(z^n)' | + | |
| - | * $(cf(z))' | + | |
| - | * $(f \pm g)' = f' \pm g'$ | + | |
| - | * $(fg)' = f' | + | |
| - | * $\left(\frac{f}{g}\right)' | + | |
| - | * **链式法则**:$\frac{d}{dz}f(g(z)) = f' | + | |
| - | ===== 2.2 解析函数 ===== | + | $$\int_C z dz = \int_0^1 t(1+i) \cdot (1+i)dt |
| - | ==== 2.2.1 解析的定义 ==== | + | $$= 2i \cdot \frac{1}{2} = i$$ |
| - | **定义 2.2**(解析函数) | + | **例3.2** 计算 |
| - | 若函数 | + | |
| - | 若 $f(z)$ 在区域 $D$ 内每一点都解析,则称 | + | **解**:参数化圆周:$z = re^{i\theta}$,$\theta \in [0, 2\pi]$。 |
| - | **定义 2.3**(奇点) | + | $dz = ire^{i\theta}d\theta$ |
| - | 若 $f(z)$ 在 $z_0$ 处不解析,则称 $z_0$ 为 $f(z)$ 的**奇点**。 | + | |
| - | **重要区别**: | + | $$\oint_{|z|=r}\frac{dz}{z} = \int_0^{2\pi}\frac{ire^{i\theta}d\theta}{re^{i\theta}} = i\int_0^{2\pi}d\theta = 2\pi i$$ |
| - | * **可导**:在某一点有导数 | + | |
| - | * **解析**:在某点的邻域内处处可导 | + | |
| - | 解析是比可导更强的条件。 | + | **重要结论**:此积分值与半径 $r$ 无关。 |
| - | ==== 2.2.2 解析函数的性质 | + | ===== 3.2 柯西积分定理 ===== |
| - | **定理 | + | ==== 3.2.1 单连通区域的柯西定理 ==== |
| - | * 解析函数的和、差、积、商(分母不为零处)仍解析 | + | |
| - | * 解析函数的复合函数仍解析 | + | |
| - | ===== 2.3 柯西-黎曼条件 ===== | + | **定理 3.1**(柯西积分定理,单连通区域) |
| + | 设 $f(z)$ 在单连通区域 $D$ 内解析,$C$ 为 $D$ 内任意一条简单闭曲线,则: | ||
| + | $$\oint_C f(z)dz | ||
| - | ==== 2.3.1 C-R条件 ==== | + | **证明概要**:利用格林公式。由: |
| + | $$\oint_C f(z)dz | ||
| - | **定理 2.3**(柯西-黎曼条件的必要性) | + | 由格林公式和C-R条件: |
| - | 设 $f(z) = u(x, y) + iv(x, y)$ 在 $z = x + iy$ 处可导,则在该点必满足: | + | $$\oint_C udx - vdy = \iint_G\left(-\frac{\partial |
| - | $$\frac{\partial | + | (因 $\frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}$) |
| - | 这四个方程称为**柯西-黎曼方程**(简称**C-R方程**或**C-R条件**)。 | + | 同理可证虚部也为零。 |
| - | **证明**:设 $f(z)$ 在 $z$ 处可导,则导数: | + | ==== 3.2.2 多连通区域的柯西定理 ==== |
| - | $$f' | + | |
| - | 应与 | + | **定理 3.2**(多连通区域的柯西定理) |
| + | 设 $C$ 为多连通区域 $D$ 的外边界(逆时针),$C_1, | ||
| + | $$\oint_C f(z)dz + \sum_{k=1}^{n}\oint_{C_k} f(z)dz = 0$$ | ||
| - | (1) 令 $\Delta z = \Delta x \to 0$(沿实轴): | + | 或写成(若所有曲线均取逆时针方向): |
| - | $$f'(z) = \lim_{\Delta x \to 0}\frac{u(x+\Delta x, y) - u(x,y)}{\Delta x} + i\lim_{\Delta x \to 0}\frac{v(x+\Delta x, y) - v(x, | + | $$\oint_C |
| - | $$= \frac{\partial u}{\partial x} + i\frac{\partial v}{\partial x}$$ | + | |
| - | (2) 令 $\Delta z = i\Delta y \to 0$(沿虚轴): | + | **物理意义**:外边界上的积分等于各内边界上积分之和。 |
| - | $$f' | + | |
| - | $$= -i\frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial v}{\partial y}$$ | + | |
| - | 比较两式,得C-R条件。 | + | ==== 3.2.3 不定积分与原函数 ==== |
| - | **定理 | + | **定理 |
| - | 设 $f(z) = u(x, y) + iv(x, y)$,若 $u, v$ 的一阶偏导数在点 $(x, y)$ 处连续且满足C-R条件,则 | + | 设 $f(z)$ 在单连通区域 |
| - | **定理 2.5**(解析的充要条件) | + | |
| - | $f(z) = u(x, y) + iv(x, y)$ 在区域 | + | * $F(z) = \int_{z_0}^{z}f(\zeta)d\zeta$ 在 $D$ 内解析,且 |
| - | * $u(x, y)$ 和 $v(x, y)$ 在 $D$ 内具有一阶连续偏导数 | + | * 若 $G'(z) = f(z)$,则 |
| - | * $u$ 和 $v$ 在 $D$ 内满足C-R条件 | + | |
| - | ==== 2.3.2 极坐标形式的C-R条件 ==== | + | **定义 3.3**(原函数) |
| + | 满足 $F'(z) = f(z)$ 的函数 $F(z)$ 称为 $f(z)$ 的**原函数**。 | ||
| - | 若 $z = re^{i\theta}$,$f(z) = u(r, \theta) + iv(r, \theta)$,则C-R条件为: | + | **常用原函数**: |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial r} = \frac{1}{r}\frac{\partial v}{\partial \theta}, \quad \frac{\partial v}{\partial r} = -\frac{1}{r}\frac{\partial u}{\partial \theta}$$ | + | * $\int z^n dz = \frac{z^{n+1}}{n+1}$($n \neq -1$) |
| + | * $\int e^z dz = e^z$ | ||
| + | | ||
| + | * $\int \sin z dz = -\cos z$ | ||
| - | ==== 2.3.3 导数公式 ==== | + | **例3.3** 计算 $\int_0^{1+i}z^2 dz$。 |
| - | 若 $f(z)$ 可导,则: | + | **解**:$z^2$ 在全平面解析,故: |
| - | $$f'(z) = \frac{\partial u}{\partial x} + i\frac{\partial v}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y} - i\frac{\partial u}{\partial y}$$ | + | $$\int_0^{1+i}z^2 dz = \left.\frac{z^3}{3}\right|_0^{1+i} = \frac{(1+i)^3}{3} = \frac{1 + 3i + 3i^2 + i^3}{3} = \frac{1 + 3i - 3 - i}{3} = \frac{-2 + 2i}{3}$$ |
| - | **例2.2** 判断 $f(z) = e^x(\cos y + i\sin y)$ 是否解析,若解析求其导数。 | + | ===== 3.3 柯西积分公式 ===== |
| - | **解**:$u | + | ==== 3.3.1 基本公式 ==== |
| - | 计算偏导数: | + | **定理 3.4**(柯西积分公式) |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial x} = e^x\cos y, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = -e^x\sin y$$ | + | 设 $f(z)$ 在简单闭曲线 |
| - | $$\frac{\partial v}{\partial x} = e^x\sin y, \quad \frac{\partial v}{\partial y} = e^x\cos y$$ | + | $$f(z_0) = \frac{1}{2\pi i}\oint_C |
| - | 验证C-R条件: | + | **证明**:以 $z_0$ 为中心,$r$ 为半径作小圆 |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial x} = e^x\cos y = \frac{\partial v}{\partial y}$$ | + | |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial y} = -e^x\sin y = -\frac{\partial v}{\partial x}$$ | + | |
| - | 满足C-R条件,且偏导数连续,故 | + | 由多连通区域的柯西定理: |
| + | $$\oint_C \frac{f(z)}{z - z_0}dz = \oint_{C_r} \frac{f(z)}{z - z_0}dz$$ | ||
| - | 导数: | + | 在 $C_r$ 上,$z = z_0 + re^{i\theta}$,$dz = ire^{i\theta}d\theta$: |
| - | $$f'(z) = \frac{\partial u}{\partial x} + i\frac{\partial v}{\partial x} = e^x\cos y + ie^x\sin y = f(z)$$ | + | $$= \int_0^{2\pi}\frac{f(z_0 |
| - | 这正是复指数函数 | + | 令 $r \to 0$,由连续性 $f(z_0 + re^{i\theta}) \to f(z_0)$: |
| + | $$= i\int_0^{2\pi}f(z_0)d\theta = 2\pi i f(z_0)$$ | ||
| - | ===== 2.4 调和函数 ===== | + | 因此: |
| + | $$f(z_0) | ||
| - | ==== 2.4.1 调和函数的定义 ==== | + | **重要意义**:解析函数在区域内部的值完全由边界上的值决定! |
| - | **定义 2.4**(调和函数) | + | ==== 3.3.2 高阶导数公式 ==== |
| - | 若二元实函数 $\varphi(x, y)$ 在区域 $D$ 内具有二阶连续偏导数,且满足**Laplace方程**: | + | |
| - | $$\frac{\partial^2 \varphi}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 \varphi}{\partial y^2} = 0$$ | + | |
| - | 则称 $\varphi(x, y)$ 为 $D$ 内的**调和函数**。 | + | **定理 3.5**(高阶导数公式) |
| + | 设 $f(z)$ 在 $C$ 及其内部解析,则 $f(z)$ 在 $D$ 内有任意阶导数,且: | ||
| + | $$f^{(n)}(z_0) = \frac{n!}{2\pi i}\oint_C \frac{f(z)}{(z - z_0)^{n+1}}dz$$ | ||
| - | 算子 $\nabla^2 = \frac{\partial^2}{\partial x^2} + \frac{\partial^2}{\partial y^2}$ 称为**Laplace算子**。 | + | **推论**:区域内解析的函数具有任意阶导数,且各阶导数仍解析。 |
| - | ==== 2.4.2 解析函数与调和函数的关系 ==== | + | 这与实函数完全不同:实函数可导不一定有二阶导数。 |
| - | **定理 2.6** | + | ===== 3.4 解析函数的性质 ===== |
| - | 设 $f(z) = u(x, y) + iv(x, y)$ 在区域 $D$ 内解析,则 $u$ 和 $v$ 都是 $D$ 内的调和函数。 | + | |
| - | **证明**:由C-R条件: | + | ==== 3.4.1 Morera定理 ==== |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y}, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}$$ | + | |
| - | 对第一式关于 | + | **定理 3.6**(Morera定理,柯西定理的逆) |
| - | $$\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} = \frac{\partial^2 v}{\partial y \partial x}, \quad \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} = -\frac{\partial^2 v}{\partial x \partial y}$$ | + | 若 $f(z)$ 在区域 $D$ 内连续,且对 |
| + | $$\oint_C f(z)dz | ||
| + | 则 $f(z)$ 在 $D$ 内解析。 | ||
| - | 相加: | + | ==== 3.4.2 Cauchy不等式 ==== |
| - | $$\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} = \frac{\partial^2 v}{\partial y \partial x} - \frac{\partial^2 v}{\partial x \partial y} = 0$$ | + | |
| - | (假设混合偏导数连续,则二者相等) | + | **定理 3.7**(Cauchy不等式) |
| + | 设 $f(z)$ 在 $|z - z_0| \leq R$ 上解析,$M = \max_{|z-z_0|=R}|f(z)|$,则: | ||
| + | $$|f^{(n)}(z_0)| \leq \frac{n!M}{R^n}$$ | ||
| - | 同理可证 $v$ 也是调和函数。 | + | ==== 3.4.3 Liouville定理 ==== |
| - | ==== 2.4.3 共轭调和函数 | + | **定理 |
| + | 有界整函数必为常数。 | ||
| - | **定义 2.5**(共轭调和函数) | + | **证明**:设 $|f(z)| \leq M$ 对所有 |
| - | 设 $u(x, y)$ 和 $v(x, y)$ 都是区域 $D$ 内的调和函数,且满足C-R条件,则称 | + | $$|f' |
| - | **注意**:共轭调和函数的关系不是对称的。若 | + | 令 $R \to \infty$,得 |
| - | **已知 $u$ 求 $v$ 的方法**: | + | ==== 3.4.4 代数基本定理 ==== |
| - | 由C-R条件: | + | **定理 3.9**(代数基本定理) |
| - | $$dv = \frac{\partial v}{\partial x}dx + \frac{\partial v}{\partial y}dy = -\frac{\partial u}{\partial y}dx + \frac{\partial u}{\partial x}dy$$ | + | $n$ 次多项式 $P(z) = a_nz^n |
| - | 这是全微分,可沿任意路径积分求得 | + | **证明**(反证法):若 $P(z) \neq 0$ 对所有 $z$ 成立,则 $\frac{1}{P(z)}$ 是整函数。 |
| - | **例2.3** 已知 | + | 当 $|z| \to \infty$: |
| + | $$|P(z)| = |z|^n\left|a_n | ||
| - | **解**:首先验证 $u$ 是调和函数: | + | 所以 |
| - | $$\frac{\partial u}{\partial x} = 2x, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = -2y$$ | + | |
| - | $$\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} = 2, \quad \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} = -2$$ | + | |
| - | $\nabla^2 u = 2 - 2 = 0$,故 $u$ 调和。 | + | ===== 3.5 典型例题 ===== |
| - | 由C-R条件: | + | **例3.4** 计算 |
| - | $$\frac{\partial v}{\partial y} = \frac{\partial u}{\partial x} = 2x \Rightarrow v = 2xy + g(x)$$ | + | |
| - | $$\frac{\partial v}{\partial x} = 2y + g'(x) = -\frac{\partial u}{\partial y} = 2y$$ | + | **解**:被积函数 |
| - | 所以 | + | 作小圆 |
| + | $$\oint_{|z|=2}\frac{e^z}{z^2+1}dz = \oint_{C_1}\frac{e^z}{(z-i)(z+i)}dz + \oint_{C_2}\frac{e^z}{(z-i)(z+i)}dz$$ | ||
| - | 取 $C = 0$,得 $v = 2xy$。 | + | 对第一个积分,$\frac{e^z}{z+i}$ 在 $C_1$ 内解析,由柯西积分公式: |
| + | $$\oint_{C_1}\frac{\frac{e^z}{z+i}}{z-i}dz | ||
| - | 解析函数: | + | 对第二个积分: |
| - | $$f(z) = u + iv = x^2 - y^2 + 2ixy = (x + iy)^2 = z^2$$ | + | $$\oint_{C_2}\frac{\frac{e^z}{z-i}}{z+i}dz = 2\pi i \cdot \frac{e^{-i}}{-i-i} |
| - | ===== 2.5 初等解析函数 ===== | + | 总和: |
| + | $$= \pi(e^i - e^{-i}) | ||
| - | ==== 2.5.1 指数函数 ==== | + | **例3.5** 计算 $\oint_{|z|=1}\frac{\cos z}{z^3}dz$。 |
| - | **定义 2.6**(复指数函数) | + | **解**:由高阶导数公式,$n = 2$: |
| - | $$e^z = e^{x+iy} = e^x(\cos y + i\sin y)$$ | + | $$\oint_{|z|=1}\frac{\cos z}{z^3}dz = \frac{2\pi i}{2!}(\cos z)'' |
| - | **性质**: | + | **例3.6** 设 $f(z)$ 在 $|z| \leq R$ 上解析,证明: |
| - | * $|e^z| = e^x > 0$,故 | + | $$f(z) = \frac{1}{2\pi}\int_0^{2\pi}f(Re^{i\theta})\frac{R^2 - |z|^2}{|Re^{i\theta} - z|^2}d\theta$$ |
| - | | + | |
| - | * $e^{z_1} \cdot e^{z_2} = e^{z_1+z_2}$ | + | |
| - | * $\frac{e^{z_1}}{e^{z_2}} = e^{z_1-z_2}$ | + | |
| - | * $(e^z)^n = e^{nz}$($n \in \mathbb{Z}$) | + | |
| - | * $e^{z+2\pi i} = e^z$(**周期性**,周期为 $2\pi i$) | + | |
| - | * $\frac{d}{dz}e^z = e^z$ | + | |
| - | **注意**:$e^z$ 是周期函数,这与实指数函数不同! | + | (Poisson积分公式,调和函数的边值表示) |
| - | ==== 2.5.2 对数函数 ==== | + | **证明概要**:利用柯西积分公式和共轭对称性推导。 |
| - | **定义 2.7**(复对数函数) | + | ===== 3.6 习题 ===== |
| - | 满足 $e^w = z$($z \neq 0$)的 $w$ 称为 $z$ 的**对数**,记作 $w = \text{Ln } z$。 | + | |
| - | 设 $z = re^{i\theta}$,$w = u + iv$,则: | + | **一、基础练习** |
| - | $$e^{u+iv} = e^u \cdot e^{iv} = re^{i\theta}$$ | + | |
| - | 得:$e^u = r$,即 | + | 1. 计算 |
| - | 所以: | + | (a) 从 $0$ 到 $1+i$ 的直线段 |
| - | $$\text{Ln } z = \ln|z| | + | |
| - | **主值**: | + | (b) 从 $0$ 到 $1$ 再到 $1+i$ 的折线 |
| - | $$\ln z = \ln|z| | + | |
| - | **性质**: | + | 2. 计算下列积分: |
| - | * 多值函数,有无穷多个分支 | + | |
| - | * $\text{Ln}(z_1 z_2) = \text{Ln } z_1 + \text{Ln } z_2$(集合意义下) | + | |
| - | * $\text{Ln}\left(\frac{z_1}{z_2}\right) = \text{Ln } z_1 - \text{Ln } z_2$ | + | |
| - | * $\frac{d}{dz}\ln z = \frac{1}{z}$(在单值分支内) | + | |
| - | ==== 2.5.3 幂函数 ==== | + | (a) $\oint_{|z|=1}\frac{dz}{z^2+2z+4}$ |
| - | **定义 2.8**(复幂函数) | + | (b) $\oint_{|z|=2}\frac{e^z}{z(z-1)}dz$ |
| - | $$z^a = e^{a \cdot \text{Ln } z} = e^{a(\ln|z| + i\arg z + 2k\pi i)}$$ | + | |
| - | 其中 $a$ 为复常数,$z \neq 0$。 | + | (c) $\oint_{|z|=1}\frac{\sin z}{z^4}dz$ |
| - | **特殊情形**: | + | 3. 设 $f(z)$ 在 $|z| < 2$ 内解析,且 $f(0) = 1$,$f'(0) = 2$,计算: |
| - | * $a = n \in \mathbb{Z}$:单值函数 | + | |
| - | * $a = \frac{1}{n}$:$n$ 个值($n$ 次方根) | + | |
| - | * $a$ 为无理数或虚数:无穷多值 | + | |
| - | **例**:$i^i = e^{i\text{Ln } i} = e^{i \cdot i(\frac{\pi}{2} + 2k\pi)} = e^{-(\frac{\pi}{2} + 2k\pi)}$ | + | $$\oint_{|z|=1}\frac{f(z)}{z^2}dz$$ |
| - | 主值为 $e^{-\pi/ | + | **二、思考题** |
| - | ==== 2.5.4 三角函数 ==== | + | 4. 设 $f(z)$ 在单连通区域 $D$ 内解析且不为零,$C$ 为 $D$ 内简单闭曲线,证明: |
| - | **定义 2.9**(复三角函数) | + | $$\oint_C |
| - | $$\sin z = \frac{e^{iz} - e^{-iz}}{2i}, | + | |
| - | + | ||
| - | **性质**: | + | |
| - | * 周期性:周期为 $2\pi$ | + | |
| - | * 奇偶性:$\sin(-z) = -\sin z$,$\cos(-z) = \cos z$ | + | |
| - | * 恒等式:$\sin^2 z + \cos^2 z = 1$ 仍成立 | + | |
| - | * 加法公式成立 | + | |
| - | * **无界性**:$|\sin z|$ 和 $|\cos z|$ 可以任意大 | + | |
| - | + | ||
| - | 例如:$\cos(iy) = \frac{e^{-y} + e^{y}}{2} = \cosh y \to \infty$(当 $y \to \infty$) | + | |
| - | + | ||
| - | 其他三角函数: | + | |
| - | $$\tan z = \frac{\sin z}{\cos z}, \quad \cot z = \frac{\cos z}{\sin z}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | ==== 2.5.5 双曲函数 ==== | + | |
| - | + | ||
| - | **定义 2.10**(复双曲函数) | + | |
| - | $$\sinh z = \frac{e^z - e^{-z}}{2}, \quad \cosh z = \frac{e^z + e^{-z}}{2}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | **与三角函数的关系**: | + | |
| - | $$\sinh(iz) = i\sin z, \quad \cosh(iz) = \cos z$$ | + | |
| - | $$\sin(iz) = i\sinh z, \quad \cos(iz) = \cosh z$$ | + | |
| - | + | ||
| - | ==== 2.5.6 反三角函数与反双曲函数 ==== | + | |
| - | + | ||
| - | **反三角函数**: | + | |
| - | $$\text{Arcsin } z = -i\text{Ln}(iz + \sqrt{1-z^2})$$ | + | |
| - | $$\text{Arccos } z = -i\text{Ln}(z + \sqrt{z^2-1})$$ | + | |
| - | $$\text{Arctan } z = \frac{i}{2}\text{Ln}\frac{i+z}{i-z}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | ===== 2.6 典型例题 ===== | + | |
| - | + | ||
| - | **例2.4** 证明若 $f(z)$ 在区域 $D$ 内解析且 $|f(z)|$ 为常数,则 $f(z)$ 为常数。 | + | |
| - | + | ||
| - | **证明**:设 $|f(z)|^2 = u^2 + v^2 = C$(常数)。 | + | |
| - | + | ||
| - | 若 $C = 0$,则 $f(z) = 0$。 | + | |
| - | + | ||
| - | 若 $C \neq 0$,对 $x$ 和 $y$ 求偏导: | + | |
| - | $$u\frac{\partial u}{\partial x} + v\frac{\partial v}{\partial x} = 0, \quad u\frac{\partial u}{\partial y} + v\frac{\partial v}{\partial y} = 0$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 利用C-R条件 $\frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}$,$\frac{\partial v}{\partial y} = \frac{\partial u}{\partial x}$: | + | |
| - | $$u\frac{\partial u}{\partial x} + v\frac{\partial v}{\partial x} = 0$$ | + | |
| - | $$-u\frac{\partial v}{\partial x} + v\frac{\partial u}{\partial x} = 0$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 这是关于 $\frac{\partial u}{\partial x}$ 和 $\frac{\partial v}{\partial x}$ 的齐次线性方程组,系数行列式为: | + | |
| - | $$\begin{vmatrix} u & v \\ v & -u \end{vmatrix} = -u^2 - v^2 = -C \neq 0$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 故有唯一零解:$\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial x} = 0$。 | + | |
| - | + | ||
| - | 由C-R条件,$\frac{\partial u}{\partial y} = \frac{\partial v}{\partial y} = 0$。 | + | |
| - | + | ||
| - | 所以 $u, v$ 均为常数,$f(z)$ 为常数。 | + | |
| - | + | ||
| - | --- | + | |
| - | + | ||
| - | **例2.5** 研究 $f(z) = \sqrt{|\text{Im}(z^2)|}$ 在 $z = 0$ 处的可导性。 | + | |
| - | + | ||
| - | **解**:设 $z = x + iy$,则 $z^2 = x^2 - y^2 + 2ixy$,$\text{Im}(z^2) = 2xy$。 | + | |
| - | + | ||
| - | $$f(z) = \sqrt{|2xy|}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 在 $z = 0$(即 $x = y = 0$)处: | + | |
| - | $$\frac{\partial f}{\partial x}\bigg|_{(0, | + | |
| - | + | ||
| - | 同理 $\frac{\partial f}{\partial y}|_{(0,0)} = 0$。 | + | |
| - | + | ||
| - | C-R条件在形式上满足(都是0)。 | + | |
| - | + | ||
| - | 但考察: | + | |
| - | $$\lim_{z \to 0}\frac{f(z) - f(0)}{z} = \lim_{z \to 0}\frac{\sqrt{|2xy|}}{x+iy}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 沿 $y = x$ 路径: | + | |
| - | $$= \lim_{x \to 0}\frac{\sqrt{2x^2}}{x(1+i)} = \lim_{x \to 0}\frac{\sqrt{2}|x|}{x(1+i)}$$ | + | |
| - | + | ||
| - | 此极限不存在(左右极限符号不同),故 $f(z)$ 在 $z = 0$ 不可导。 | + | |
| - | + | ||
| - | ===== 2.7 习题 ===== | + | |
| - | + | ||
| - | **一、基础练习** | + | |
| - | + | ||
| - | 1. 用导数定义求 $f(z) = z^2$ 的导数。 | + | |
| - | + | ||
| - | 2. 判断下列函数在何处可导、何处解析: | + | |
| - | (a) $f(z) = x^2 + iy^2$ | + | |
| - | (b) $f(z) = 2xy + i(x^2 - y^2)$ | + | |
| - | (c) $f(z) = |z|^2$ | + | |
| - | + | ||
| - | 3. 验证 $u(x, y) = e^x\cos y$ 是调和函数,并求其共轭调和函数。 | + | |
| - | + | ||
| - | 4. 证明 $f(z) = \sqrt{|xy|}$ 在 $z = 0$ 处满足C-R条件但不可导。 | + | |
| - | + | ||
| - | **二、思考题** | + | |
| - | 5. 若 $f(z)$ 解析,证明 | + | 5. 用Liouville定理证明:非常数的整函数的值域在复平面上稠密。 |
| - | 6. 设 $f(z) = u + iv$ 解析,且 $u^2 + v^2$ 为常数,证明 $f(z)$ 为常数。 | + | 6. 设 $f(z)$ |
| - | 7. 证明:若 $f(z)$ 在上半平面解析,则 $\overline{f(\bar{z})}$ 在下半平面解析。 | + | **三、应用题** |
| - | 8. 求所有的整函数(在全平面解析的函数)$f(z)$,使得 $|f(z)| \leq M|z|^n$ 对某个 $n \geq 0$ 成立。 | + | 7. 计算 |
| - | **三、计算题** | + | 8. 设 $u$ 为区域 $D$ 内的调和函数,$C$ 为 $D$ 内以 $z_0$ 为中心的圆周,证明: |
| - | 9. 计算: | + | $$u(z_0) = \frac{1}{2\pi}\int_0^{2\pi}u(z_0 + re^{i\theta})d\theta$$ |
| - | (a) $\text{Ln}(1+i)$ | + | |
| - | (b) $(-1)^{\sqrt{2}}$ | + | |
| - | (c) $\cos(1+i)$ | + | |
| - | 10. 确定下列多值函数的单值分支: | + | (调和函数的平均值性质) |
| - | (a) $\sqrt{z(z-1)}$ 在 $|z| > 1$ | + | |
| - | (b) $\text{Ln}\frac{z-1}{z+1}$ 在沿 $[-1, 1]$ 割开的平面 | + | |
| ===== 本章小结 ===== | ===== 本章小结 ===== | ||
| - | * 复变函数可导要求比实函数更严格(路径无关) | + | * 复积分是研究解析函数的重要工具 |
| - | * 解析函数在其定义域内无限次可导(后续证明) | + | * 柯西积分定理:解析函数沿闭曲线的积分为零 |
| - | * C-R条件是解析的充要条件 | + | * 柯西积分公式:解析函数由边界值完全确定 |
| - | * 解析函数的实部和虚部是共轭调和函数 | + | * 解析函数具有任意阶导数,这是与实函数的本质区别 |
| - | * 初等复变函数推广了实函数,但具有新的性质(如周期性、多值性) | + | * Liouville定理、代数基本定理等重要结果都可由积分理论导出 |
| - | **下章预告**:第三章将介绍复变函数的积分理论,这是复变函数最核心的内容之一。 | + | **下章预告**:第四章将研究解析函数的级数展开,包括泰勒级数和洛朗级数。 |